فهرست ۲۰۲۶ مواد و روش های ممنوع آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ از اول ژانویه ۲۰۲۶ لازم الاجرا شد. متن آن ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر شده بود. تغییرات امسال بیشتر توضیح و مثال است تا زیر و رو شدن فهرست، ولی دو مورد مستقیما به قوطی هایی برمی گردد که در باشگاه های ایران دست به دست می شود.
فهرست مطالب
چه چیزی اضافه شد
مهم ترین ردیف ها، به تفکیک دسته:
- عوامل آنابولیک (S1): تصریح شد که استرهای عوامل آنابولیک ممنوع هم ممنوع اند، با ذکر صریح تستوسترون سیپیونات و تستوسترون پروپیونات به عنوان مثال. این تغییر قانون نیست، بستن یک راه فرار در تفسیر است.
- تعدیل کننده های هورمونی (S4): دو ترکیب تازه. یکی آلفا نفتوفلاون، یک مهارکننده آروماتاز. دیگری ترکیبی با نام اختصاری BAM15 که مسیر AMPK را فعال می کند.
- محرک ها (S6): فلمودافینیل و فلادرافینیل، هر دو در دسته محرک های غیراختصاصی.
- هورمون های پپتیدی (S2): پگمولساید به عنوان مثال تازه از عوامل شبه اریتروپویتین.
- بتا۲ آگونیست ها (S3): بازه دوز سالمترول استنشاقی اصلاح شد به حداکثر ۱۰۰ mcg در هر ۸ ساعت. سقف ۲۰۰ mcg در ۲۴ ساعت تغییری نکرد.
آن دو ماده ای که به مکمل ربط دارد
دلیل اضافه شدن آلفا نفتوفلاون و BAM15 همین است که در مکمل های غذایی و در محصولاتی که با برچسب «ماده شیمیایی تحقیقاتی» فروخته می شوند پیدا شده اند. همین منطق پشت اضافه شدن آن دو محرک هم بود.
یعنی مسیر معمولا این طور است: یک ترکیب در قوطی هایی که آزادانه فروخته می شود ظاهر می شود، آزمایشگاه ها پیدایش می کنند، و بعد به فهرست اضافه می شود. فهرست دنبال بازار می دود، جلوتر از آن نیست.
و اینجا نکته ای هست که فروشنده مکمل هیچ انگیزه ای برای گفتنش ندارد: هیچ کدام از این ترکیبات روی برچسب نوشته نمی شود. اگر روی برچسب بود، محصول از بازار جمع می شد. بحث دقیقا بر سر چیزی است که ننوشته اند. اگر مکمل شما کد اصالت ندارد و از مسیر رسمی وارد نشده، هیچ راهی برای دانستن ندارید. این را در گزارش ما درباره هشدار سازمان غذا و دارو مفصل تر توضیح داده ایم.
روش هایی که امسال ممنوع شد
سه تغییر در بخش روش ها، و یکی از آنها برای ورزش های استقامتی خبر بزرگی بود:
خون گیری. برداشت خون یا اجزای آن حالا حتی بدون تزریق مجدد ممنوع است، مگر برای آزمایش پزشکی، کنترل دوپینگ، پژوهش دارای تاییدیه اخلاقی، یا اهدای خون در مرکز معتبر.
مونوکسید کربن. استفاده از دستگاه های بازدم برگردان برای رساندن مونوکسید کربن ممنوع شد، مگر به عنوان روش تشخیصی زیر نظر متخصص. علتش هم صریح گفته شده: اثرات بالقوه کشنده در دوزهای بالا یا کنترل نشده.
اجزای سلولی. تعریف دوپینگ ژنی و سلولی گسترش پیدا کرد و اجزای سلول از جمله هسته، ریبوزوم و اندامک های تولیدکننده انرژی سلول را هم در بر گرفت.
فهرست ممنوعه، فهرست خطر نیست
این را باید یک بار روشن گفت. فهرست وادا فهرست مواد خطرناک نیست، فهرست چیزهایی است که در ورزش رقابتی تقلب حساب می شود.
یعنی هر دو خطا ممکن است: ماده ای در فهرست باشد و برای فرد عادی خطر جدی نداشته باشد، و ماده ای در فهرست نباشد و برای شما خطرناک باشد. کافئین سال هاست در فهرست ممنوعه نیست، در حالی که در دوز بالا فشار خون و ضربان را بالا می برد. برعکس، بعضی داروهای آسم صرفا به دلیل مزیت عملکردی محدود شده اند.
پس اگر ورزشکار تست شونده نیستید، این فهرست را به عنوان راهنمای سلامت نخوانید. به عنوان فهرستی بخوانید از چیزهایی که آزمایشگاه ها اخیرا در مکمل ها پیدا کرده اند. آن کاربرد، برای شما هم معتبر است.
اگر مسابقه می دهید
قاعده مسئولیت انحصاری تغییر نکرده: هرچه در بدن شماست پای خودتان نوشته می شود. «مربی داد» و «داخل مکمل بود» تا امروز در هیچ پرونده ای پذیرفته نشده.
سه کار عملی پیش از هر فصل مسابقه: فهرست را در سایت رسمی وادا یا ستاد ملی مبارزه با دوپینگ چک کنید، هر دارویی که پزشک تجویز کرده را با نام ژنریک بررسی کنید، و اگر شرایط پزشکی دارید پرونده معافیت درمانی را از قبل تشکیل دهید نه بعد از تست مثبت.
و برای بدنسازان تفریحی که فشار «زودتر نتیجه بگیر» را حس می کنند: راه واقعی همان چیز کسل کننده است. برنامه منظم، اضافه بار تدریجی، پروتئین کافی و خواب. مسیر کاملش در راهنمای افزایش حجم عضلات آمده و اگر می خواهید بدانید کدام مکمل ها واقعا پشتوانه دارند، بانک اطلاعات مکمل های مسترجیم را ببینید. برای شروع اصولی هم بهتر است زیر نظر یک مربی دارای مدرک معتبر کار کنید.
یک تذکر که جای شوخی ندارد: مصرف خودسرانه هر ماده آنابولیک یا محرک، فارغ از اینکه در فهرست هست یا نیست، ریسک قلبی، کبدی و هورمونی دارد. اگر زیر ۱۸ سال هستید، بیماری زمینه ای دارید یا باردارید، حتی مکمل های عادی را هم بدون نظر پزشک شروع نکنید.
پرسش های رایج
چه موادی در دوپینگ ممنوع هستند؟
فهرست وادا چند دسته دارد: عوامل آنابولیک، هورمون های پپتیدی و فاکتورهای رشد، بتا۲ آگونیست ها، تعدیل کننده های هورمونی و متابولیک، دیورتیک ها و عوامل پوششی، محرک ها، مخدرها، کانابینوئیدها و گلوکوکورتیکوئیدها، به علاوه روش های ممنوع مثل دستکاری خون. متن کامل و به روز روی سایت وادا منتشر می شود.
سازمان جهانی مبارزه با دوپینگ چیست؟
آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ که به اختصار WADA خوانده می شود، نهادی بین المللی است که فهرست مواد و روش های ممنوع را تدوین و سالانه به روز می کند و استانداردهای کنترل دوپینگ را تعیین می کند.
فهرست هر سال عوض می شود؟
بله. نسخه تازه معمولا حدود سپتامبر منتشر می شود و اول ژانویه سال بعد اجرایی می شود، پس همیشه چند ماه فرصت برای مطالعه هست.
مکمل معمولی هم می تواند تست را مثبت کند؟
بله، در صورت آلودگی یا افزودن عمدی ترکیب اعلام نشده. همین دلیل اضافه شدن چند ماده به فهرست ۲۰۲۶ بود.
منابع: اطلاعیه آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ، خلاصه تغییرات USADA و خلاصه تغییرات UKAD. آخرین بررسی: ۲۳ مرداد ۱۴۰۵.
